نمونه هایی از شخصیت محوری
مخالفین اهل بیت علیهم السلام از بارزترین گروه هایی بودند که برای رسیدن به اهدافشان ناگریز از ابزار شخصیت محوری بودند. آنان به وضوح می دیدند بسیاری از افعال و گفتار رهبرانشان در تضادّ جدّی با قرآن کریم وسنّت رسول اکرم صلی الله علیه و آله قرار دارد؛ از این رو ناچار شدند سیره ی آنان را مستقلّا حجت دانسته و حتی بعضا ناسخ سیره ی پیامبر صلی الله علیه و آله قرار دهند (مانند متعه). آنان به قدری بر عظمت مقام اصحاب و خلفا تأکید نمودند که در جامعه اسلامی سخن تمام آنان حق مطلق فرض شده و مخالفت با آنان به هیچ وجه روا شمرده نمی شد.
از دیگر گروه های مبتدعی که با شخصیت محوری رشد کرد می توان به برخی فرق صوفیه اشاره کرد که کاملاً گوش به فرمان سخن و فعل مرشد و شیخ خود بودند، حتی اگر در تنافی با شریعت باشد.
به عنوان یک نمونه ی روشن تکیه بر شخصیت محوری، باید به نظام ولایت فقیه اشاره کرد که به راستی می توان گفت تمام رشد و توسعه ی خود را مدیون این ابزار است.
نظام ایران از ابتدا با تناقض جدی (جمهوری) و (اسلامی) شکل گرفت. این ازدواج ناهمگون دموکراسی با ولایت فقیه باعث شد رهبران نظام به جای تصریح به (دیکتاتوری) فضای جامعه را به شکلی تنظیم کنند که خود به خود (شخص محور) شده و در عین حال مارک جذاب (جمهوریت) را هم به پیشانی داشته باشد.
بنابراین شخص اول ممکلت به گونه ای در جامعه معرفی شد که دینداری، متوقف بر اطاعت از او و مخالفت با او نیز خروج از دین است.
مهمترین اقدامی که در این زمینه صورت گرفت، جا انداختن امامت فقیه در نقاب ولایت فقیه بود.در این راستا تلاش شد فقیه، را دارای تمام مناصب و اختیارات امام بدانند و سپس با اطلاق نام (امام) بر او، لفظ و معنی را با یکدیگر همخوان سازند.
در نتیجه اطاعت چنین فردی مطلقا لازم شده، و هیچگونه مخالفتی با وی روا نخواهد بود. آری، او کوثر است و دشمن او ابتر…
از جمله مظاهر شخصیت محوری در ایران، می توان به موارد زیر اشاره کرد:
⚠️ تجلیل و تکریم مبالغه آمیز از شخصیت ها: حکومت ایران به این نکته ی روانشناسی دقت دارد که توده ی مردم عقلشان به چشمشان است و دنبال هیاهو و تبلیغاتند. از این رو به اشکال مختلف در تجلیل از شخصیتهای تأثیر گذار خود مبالغه نمودند.
با وجود این که سیره اهل بیت علیهم السلام و علمای بزرگوار در این بوده که تمام همّت خود را صرف ترویج از معصومین علیهم السلام نمایند، در حکومت ایران می بینیم غیر معصومین در کنار معصومین علیهم السلام قرار داده شده و به مناسبتهای مختلف از آنان به صورتی افراطی تجلیل می شود. از اقداماتی که در این راستا انجام شد میتوان موارد زیر را یاد کرد:
– الزام اماکن دولتی و آموزشگاه ها و… به نصب تصویر دو رهبر انقلاب
– رسم کردن دعا و احترام برای دو رهبر، در ابتدا و انتهای سخنرانی ها و مراسم
– ساخت برنامه ها و مستندهای تلویزیونی و سینمایی
– ترویج خاطرات و حکایات در کرامات حضرات
و….
⚠️ترویج بی اندازه ی سخنان ارکان انقلاب به گونه ای که در کنار احادیث، مورد رجوع قرار گیرد.
⚠️ مخلوط کردن عبادات با سیاست: همچون شعار دادن بعد از نماز، روز قدس، نماز عید و ….
⚠️ ممنوع کردن انتقاد عمومی از رهبر: هرچند قانون مصوب مطبوعات تصریح دارد که نشریات در انتقاد از مسئولین آزاد هستند، اما برخورد عملی حکومت با مطبوعات مخالف نشان داد قانون نانوشته اش بر تمامی قوانین مکتوب دیگر مقدّم است.
